Bende Inyalo Tigodo gi Bandej mar Krep e Lowo Mathoth e Lwe?234
Ng’injo mag lwedo gin hinyruok ma pile, ma thothne wuok kuom ng’injo mapoya e lwet, lwar, kata ng’injo ma dichiel. Ka ng’ato oyudo hinyruok ma kamano, achiel kuom gik ma onego opar en kaka onego omiye kony kod thieth ma onego otigodo. Bendej mag krep gin yo mong’ere maber - kendo ma ji mang’eny nyalo yudo, to penjo pod nitie: bende bendej mar krep inyalo tiyogo e ng’ado ng’ut ng’ato?
Kaka ng’at ma uso bandaj mar crepe, aseneno gi wang’a kaka gik ma watiyogo tiyo e yoo mopogore opogore. Bandej mag crepe olosi gi gimoro matin, manyalo ng’injo kendo manyalo weyo muya, ma thothne en pamba kata pamba - ma oriw gi gik ma ng’ato oloso. Kaka olosogi miyo gibedo gi nyalo mar lokore kaka gidwaro, ma miyo gibedo maber e fuoni mopogore opogore mag del, moriwo nyaka e lwedo.
Achiel kuom ber madongo ma yudore kuom tiyo kod bandaj ma nigi ng’injo e lwedo en nyalo ma en-go mar konyo ng’ato. Ka lwedo ng’ato otur, ng’injo mag lwedo ng’injo kata ng’injo, kendo ng’injono bedo ma ok ochung’ motegno. Ka ng’ato otiyo gi bandaj mar crepe maber, mano nyalo konyo e geng’o ng’ut ma ng’ato nyalo wuothoe, ma dwoko piny luoro mar medo ketho ng’ut ng’ato ma oyudo hinyruok. Otiyo kaka gimoro ma oko ma konyo ng’ato, kendo oluwo kaka ng’ut ng’ato ma osekethore timo nyaka e okang’ moro.
Bende, ng’injo mar bandaj mar crepe bende nigi tich maduong’ ahinya. Inyalo lokore mondo ochop maber e kor lwedo ma ok omiye ng’ol mang’eny ahinya. Mano en gima duong’ nikech ka ng’ato oting’o bandaj mapek ahinya, mano nyalo geng’o remo mondo kik odhi maber, ma nyalo miyo ng’ato obed gi ng’ol, ng’ol, kod pek mamoko. Nyakonchiel, bandaj ma onge ng’at ma ng’iyo ok bi miyo ng’ato bedo gi geno moromo. Bandj mar crepe inyalo ng’ad e lwet ng’ato e yore mopogore opogore, kaluwore gi kaka ng’ut ng’ato otur kendo kama ng’ut ng’ato otur. Kuom ranyisi, namba - mar - ng’injo aboro itiyogo pile kuom ng’injo mag lwedo nikech omiyo ng’injono geno kuom ng’injo mang’eny [1].
Ber machielo ma ng’ato nigo kuom bandaj ma nigi krep en ni nyalo miyo ng’ato oyud muya. Ng’injo mag lwedo nyalo kelo pong’o kod pong’o, ma nyalo kelo liet. Bandej ma ok - nyalo weyo muya nyalo mako muya kod liet, ma miyo bedo gi alwora ma nyalo konyo e dongruok mar bakteria kod ng’ol e del. Kaka bandaj mag crepe nigi ng’injo, mano miyo yamo ng’injo e lwet ng’ato, ma miyo dende bedo mayom kendo dwoko piny luoro mar bedo gi pek mag dende.
Kaachiel gi konyo kendo weyo muya, bendej mag krep bende nigi nengo ma piny -. Ka opim gi gik ma ng’ato tiyogo e ng’ut ng’ato kata gik ma ng’ato tiyogo ma nigi nengo maduong’, ng’ut ng’ato ma ng’ado ng’ute en yo ma ng’ato nyalo ng’iewogo gik ma ng’ato nyalo ng’iewo mapiyo ne jogo ma dwaro yudo kony mapiyo kuom lit ma ni e lwetgi kendo konyogi e kinde ma gichako dwokogi maber. Mano miyo ji mang’eny nyalo yudo, chakre ne jotugo nyaka jotich ma tiyo e ofis ma nyalo bedo gi ng’ol e lwetgi nikech tije ma gitimo dichiel kaka ndiko.
Kata kamano, en gima duong’ ng’eyo ni kata obedo ni ng’injo mag crepe nyalo bedo maber ne ng’injo mag lwedo, ok gin gik ma nyalo kawo kar rieko ma jothieth chiwo. Ka ng’ato owinjo ka lwedo otur ahinya, ma en gi lit maduong’, ma ng’ato oting’o ng’ol, kata ma en gima tek mondo oting’ lwete, owinjore odhi ir laktar. Dokta nyalo nyiso ni otimne X - ray kata pim mamoko mag ng’eyo ka be ng’ato otur kata hinyruok mamoko madongo.
Kaachiel gi mago, tiyo maber gi bandaj mar crepe en gima ber. Ka ng’ato ok oum ng’ut ng’ato e yo makare, ok nyal mana miyo ng’ut ng’ato kik ti maber, to bende onyalo kelo hinyruok. Kuom ranyisi, ng’ado bandajno matek ahinya e bwo lwedo nyalo miyo ng’ato obed gi pek mag ng’ado remo. Mondo ine ni itiyo gi yo makare, nyalo bedo maber ka iluwo .4-temo, ma chiwo yore matut.
Ka itiyo gi bandaj mar crepe mar ng’ado lwedo, bende en gima ber ka iluwo kaka lwedo chalo. Kapo ni lit, pong’o, kata ng’ol medore ahinya, kata ka ranyisi manyien owuok, owinjore ogol bandajno mapiyo, kendo onego odhi oyud kony mar thieth.
E giko, bendej mar krep inyalo tiyogo gadier kuom ng’ol mag lwedo. Ochiwo kony, onyalo weyo muya, kendo ok oting’o pesa mang’eny. Kata kamano, owinjore otigodo kanyakla gi thieth mowinjore kod yore makare mag tiyo kode. E kambi marwa, wachiwore mar chiwo bandaj mag crepe ma nigi rang’iny mamalo - ma nyalo chopo dwaro mag ji ma nigi ng’ol e lwetgi kod hinyruok mamoko.
Kapo ni idwaro nyiewo bandaj magwa mag crepe ma itiyogo e thieth kata gik mamoko, warwako ni inyalo tudruok kodwa mondo wabed gi mbaka matut. Kata bed ni in kar thieth, timbe mag tuke, kata ng’at ma dwaro ng’at ma nyalo konyi e lwete, wanyalo chiwo kony mowinjore. Tudri kodwa mondo ing’e kaka bandaj magwa mag crepe nyalo bedo gi konyruok maduong’ e gik ma itiyogo e geng’o hinyruok.
Oboke
Mila, JD (2018). Kaka Inyalo Rieko Hinyruok e Tuke. Jones kod Bartlett puonjore.
