Tep mar ng’ut, ma bende iluongo ni tep mar ng’ut, osebedo gi huma maduong’ ahinya e higni mokalo, ok mana e kind jotugo kende, to bende e kind ji duto ma dwaro weyo ng’ut ng’ato obed gi lit kendo timo maber e ng’ut ng’ato. Kaka ng’at ma chiwo tep mar ng’ut ma nigi rang’iny mamalo -, aseneno gi wang’a kaka dwaro mar gik ma kamago medore. E blogni, abiro ng’iyo kaka tep mar ng’ut nyalo ketho tije mag ng’ut, kendo abiro ng’iyo yore mag sayans ma luwo tiyo kode.
Ng’eyo Tep mar Leche
Tep mar leche en tep matin kendo ma nyalo ng’injo ma olosi mondo oluw kaka dend dhano nyalo ng’injo. Otim ahinya gi pamba - ma nigi gino ma omako gik moko e bathe achiel. Tepno iketo e del e wi ng’ut kata kama ng’ut ng’ato oyudo hinyruok e yore mopogore opogore, kaluwore gi gima idwaro tiyogo. Tepni inyalo rwako kuom ndalo mang’eny, kendo miyo ng’ato bedo gi kony ma dhi nyime kendo miyo ng’ato yudo ber mag thieth.
Gik ma okelo kuom Tich mar Leche
1. Tiyo gi Leche
Achiel kuom yore madongo ma tep mar leche nyalo kethogo tije mag leche en kuom medo tich mar leche. Ka ng’ato oketo tepno e del, mano miyo del bedo gi teko mar ting’o malo e wi del. Tich mar ting’o gik moko nyalo miyo ng’ato obed gi teko kuom gik ma winjo gik moko e del, ma gin gik ma winjo gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi teko kaka ng’ato nyalo ng’iyo gik moko kaka ng’ato nyalo ng’iyo gik moko.
Gik ma notimre nyiso ni ka ng’ato otiyo gi gik ma kamago, mano nyalo oro weche e sistem mar ng’ut ma diere, ma nyalo medo ng’ado ng’ut ng’ato e del ma ni e bwoye. Gik ma miyo ng’ato bedo gi teko gin gik madongo ma tiyo e ng’ut, ma gin gik ma ng’ato nyalo ng’iyogo ng’ato kod gik moko duto ma ng’ato nyalo ng’iyogo. Kuom medo kwan mar jogo ma riembo masin, tepi mar leche nyalo medo teko mar leche kod tiyo maber. Kuom ranyisi, e nonro moro ma ne otim kuom jotugo ma ne ng’ado ng’wech ma ng’ato ng’ado e wigi, joma ne oketi tape mar ng’ado ng’utgi ma ne ochung’ tir, ne nyiso ni ng’wechno ne medore ka iporo gi jotugo ma ne ng’ado ng’wechno. Mano nyiso ni tepno ne nyalo konyo ng’ato mondo otim gik mang’eny e kinde ma ne odhi ng’ado ng’wech.
2. Duoko piny ng’ol mar leche
Ool mar leche en chandruok ma pile, ahinya ahinya e kinde ma ng’ato timo gik matek ma ng’ato timo. Onyalo geng’o kaka ng’ato tiyo kendo medo nyalo mar yudo hinyruok. Tep mar leche nyalo konyo e duoko piny ng'ol mar leche kokalo kuom yore mang'eny.
Mokwongo, geno ma tepi chiwo nyalo konyo e keto ting’no e yo maromre e del duto. E kinde ma ng’ato timo timbe mag del, ler mag del yudo teko mopogore opogore, kendo ka ng’ato oting’o gik ma ok owinjore, mano nyalo miyo ng’ato ool mapiyo e kuonde moko mag ler. Tepno tiyo kaka gimoro ma oko ma konyo ng’ato, kendo konyo e tieko moko kuom pek ma ng’ato nigo kuom ng’ut ng’ato.
Mar ariyo, kaka remo wuotho maber nikech keto tepno bende nyalo konyo e dwoko piny ng’ol. Gima tepno timo e del nyalo miyo obed gi thuolo e kind del kod gik ma ni e iye, ma nyalo miyo remo kod limfa odhi maber. Okang’ ma medore mar ng’ado remo nyalo kelo oksijen mang’eny kod gik ma konyo ringruok e sel mag del, to bende ogolo gik ma ok owinjore mag ringruok kaka asid mar laktik e yo maber moloyo. Nonro moro ma ne otim kuom jogo ma ne riembo baisikel nofwenyo ni joma ne tiyo kod tepi mar ng’utgi e kinde ma ne giwuothoe mabor - ne nyiso ni ng’utgi ne ok ng’ich ahinya kendo ne ok giyudo lit ka iporo gi joma ne ok tiyo kod tepno.
3. Bedo maber mar ng’eyo gik moko
Gima ng’ato nyalo ng’eyo en nyalo ma ringruok nigo mar ng’eyo kama ochung’e, kaka owuotho, kod kaka ochung’ e kor lwasi. Otimo tich maduong’ ahinya e rito gik moko kendo loso gik moko e yo makare. Tep mar ng’ut nyalo bedo gi teko maber e wi ng’eyo kaka ng’ato chalo.
Tepino miyo ng’ato mulo del miyo ng’ato bedo gi nyalo mar winjo gik moko mathoth e sistem mar nerves. Gima medore ma kamano nyalo miyo ringruok ong’e maber kaka ng’ato ochung’ kod kaka onyalo wuotho. Kuom ranyisi, ka iketo tepno e alwora mar ng’ut ng’ato, onyalo miyo obwongo ng’eyo kaka ng’ut ng’ato ng’iyo angle kod kaka ng’ut ng’ato wuotho mapiyo. Gima medore mar ng’eyo kaka ng’ato chalo nyalo miyo ng’ato obed gi nyalo maber mar rito leche mag del kendo dwoko piny luoro mar yudo hinyruok. E tuke kaka basketbol kod tuke mag mupira, ma ng’ato nyalo lokore mapiyo e yo ma ng’ato dhigo, jotugo ma tiyo gi tep mar ng’ut ng’ato nyalo bedo gi ng’eyo maber e wi kaka ringregi ochung’, ma miyo ginyalo wuotho maber kendo maonge luoro.
4. Dwoko piny lit kod geng’o hinyruok
Kinde mang’eny, itiyo gi tep mar leche mondo ogol lit. Ka ng’ato oyudo hinyruok kata ka en gi lit, gima ringruok timo kaka pile en rito kama ng’ato oyudo hinyruok, ma nyalo miyo ng’ato kik ng’iyo maber kendo kelo pek mamoko. Tepno nyalo konyo e duoko piny lit kuom miyo ng’ut ma oyudo hinyruok bedo gi teko kendo duoko piny pek ma ng’ato nigo.
Gima tepno timo mar ting’o gik moko bende nyalo konyo e duoko piny pek ma ng’ato yudo kuom gik ma winjo rem e del kod e del ma ni e bwoye. Mano nyalo geng’o signal mar lit ma ioro e obwongo, ma miyo ng’ato winjo maber. Bende, kuom bero kaka ler tiyo kendo ng’eyo kaka ler chalo, tepi mar ler nyalo konyo e geng’o hinyruok. Kuom ranyisi, ka ng’ato otur ng’ute, keto tepi mar ng’ut nyalo miyo ng’ut ng’ato ochung’ motegno, ma dwoko piny luoro mar medo ng’ut ng’ato kata ng’ut ng’ato ma ng’ich ahinya e kinde ma ng’ato timo gik moko mag ringruok.
Sayans Ma Nitie Tiyo gi Tep mar Leche
Tiyo maber mar tepi mar leche luwore ahinya gi kaka itiyo kode e yo makare. Gitiyo gi yore mopogore opogore mag tiyo kod gik moko mondo gichop e ng’ut ng’ato kendo giyud duoko mopogore opogore. Kuom ranyisi, ng’injo mar I - itiyogo ahinya kuom ng’injo ma ng’injo, to ng’injo mar Y - inyalo tiyogo kuom ng’injo ma nigi ng’injo ma ng’injo ahinya kata ma dwaro ni oumo kama lach.
Tension ma itiyogo gi tepi bende en gima duong’. Kinde mang’eny, itiyo gi tension mayot mar miyo ng’ato kony mayom kendo konyo remo mondo odhi maber, to tension matin nyaka ma malo inyalo tiyogo mar loso gik ma ok owinjore e del kata miyo ng’ato bedo gi teko maduong’ ahinya e kinde ma itimo gik mapek.
Tiyo kod Ranyisi mag Piny Adier -
E piny madier, itiyo gi tep mar ng’ut ng’ato ahinya e tuke mopogore opogore kod e kuonde ma ji nyalo ng’adoe bura. Jotugo ma wuok e tuke mopogore opogore, kaka ng’wech mar ng’wech, ng’wech mar ng’wech, kod ng’wech mar ting’o gigo mapek, tiyo kod tep mar ng’wech mondo gimed ng’wech kendo kik giyud hinyruok. Jothieth mag ringruok bende geno kuom tep mar ng’ut kaka achiel kuom chenro mag thieth ma gitimo ne jotuwo ma nigi pek mag ng’ut kod ng’ut.
Nitie ripot mang’eny ma ng’ato nyalo ng’eyo ma wuok kuom jotugo kod jotuwo ma nyiso ber ma ng’ato yudo ka otiyo gi tep mar ng’ut ng’ato. Kata kamano, en gima duong’ ng’eyo ni kata obedo ni nitie nonro mang’eny ma josayans timo ma siro tiyo kode, nonro moko bende osenyiso duoko mopogore opogore. Mano nyalo bedo nikech gik moko kaka pogruok ma nitie e kit tepi, yore ma itiyogo, kod kaka ng’ato ka ng’ato dwoko tepi.
Gik ma Wachiwo mag Tep mag Leche
Kaka jachiw tep mar leche, wachiwore mar chiwo gik ma nigi rang’iny mamalo - ma ochung’ne nonro mag sayans. Tep marwa mar leche olosi gi gik ma nigi rang’iny mamalo, ma miyo bedo gi nyalo mar ng’injo kendo bedo mabor. En gi gino motegno ma nyalo geng’o ng’ich kod ng’wech, ma miyo odong’ e kabedone kuom ndalo mang’eny.
Wachiwo rangi mopogore opogore mag tepi kod duong’gi mondo wachop dwaro mopogore opogore mag jonyiewwa. Kata bed ni in ja ng’wech ma dwaro medo ng’wech mari kata in jatuwo ma dwaro dwoko piny lit, tepi marwa mar ng’wech nyalo bedo gi konyruok maduong’ e gik ma itimo pile. Inyalo ng’eyo mathoth e wi chike magwa mag timo pim kod ber mar gik ma watiyogo e mbui mar4-temopej.
Tudri kodwa mondo inyiew kendo iyud paro
Kapo ni idwaro nyiewo tepi marwa mar ng’injo kata ka in gi penjo moro amora e wi kaka nyalo konyi, wajiwi mondo itudruok kodwa. Tim marwa mar jolony nitie mondo omiyi weche matut kod yore mag tiyo maber gi gik ma watiyogo. Kapo ni in timbe mag tuke ma dwaro ng’iewo tepi mar ng’injo kata ng’at ma dwaro yo ma nyalo geno mar konyo ng’injo, wan kae mondo wakonyi. Chak yudo ber mag tepi marwa mar ng’injo ma nigi rang’iny mamalo - sani.
Oboke
- Kase, k., walis, j., kod kase, a (2003). Yo mar ng’ado ng’ut ng’ato: Weyo ng’ut ng’ato kendo puonjo ng’ato kendo. Riwruok mar piny mangima mar Kinesio.
- Lee, sh, kod lee, hs (2016). Gik ma ng’ato nyalo ng’ado e wi teko mar ng’ut, ng’ut ma ng’ato nyalo ng’adoe bura, kod kaka ng’ato nyalo wuotho: Nonro mar meta -. Oboke mar sayans mar thieth mar ringruok, 28 (8), 2239 - 2243.
- Ribero, FV, kod jomoko. (2015). Gik ma tepi mar kinesioloji kelo kuom loso leche, lit, kod tiyo e tuwo mar lit mar ng’ut: Tem ma ne ochung’ne ng’ato ka ng’ato. Oboke mar thieth mar fuoni kod tuke mag ringruok, 45 (10), 785 - 792.
