Be en gima tek yudo tep ma owinjore mar ng’iewo?
Kaka ng’at ma uso gik ma itiyogo e ng’ut ng’ato, aseneno gi wang’a pek ma jogo ma ng’iewo gikmoko yudo sama gitemo manyo gik ma nyalo konyogi. Tep mar ng’ut ng’ato en gino ma dwarore ahinya ne jotugo, jogo ma ohero bedo gi ringruok maber, kod jogo ma osechango bang’ yudo hinyruok. Omiyo ng’ato bedo gi teko, ochung’ motegno, kendo odwoko piny lit, kata kamano, nikech nitie gik mathoth ma ng’ato nyalo yiero e chiro, manyo tepi ma owinjore nyalo bedo matek.
Gima tek e yiero tep mar ng’ut ng’ato
Achiel kuom gik madongo ma miyo bedo matek yudo tep ma owinjore mar ng’ut ng’ato en nikech nitie gik mopogore opogore ma yudore. Nitie kit tep mopogore opogore mag ng’ut, moriwo nyaka tep ma ng’ato nyalo ng’adogo ng’ut, ma ok ng’ado ng’ut ng’ato, kod tep ma ng’ato nyalo ng’adogo ng’ut ng’ato. Kido ka kido nigi gik ma opogore opogore ma en-go kod kaka otiyogo.
Tep mar ng’ut ng’ato ong’ere nikech nyalo mare mar ng’injo, ma miyo ng’ato nyalo wuotho e yore mang’eny. Kinde mang’eny, jotugo tiyogo e kinde mag gik ma nigi teko mang’eny - mondo omigi kony ma nigi teko. To tep ma ok en - ma ng’ato nyalo ng’ado, miyo ng’ato bedo gi geno mapek kendo itiyogo ahinya mar geng’o ng’ato kik wuotho kata mar geng’o gik moko ma nyalo ng’ado, kaka ka ng’ato oyudo hinyruok maduong’ ahinya e ng’ute. Tep mar kinesioloji en gima ji ohero ahinya nikech nyalo mare mar luwo kaka dende nyalo ng’injo kendo miyo ng’ato bedo gi geno ka pod onyalo ng’injo e yoo ma owinjore. Bende, iyie ni okonyo e ng’ado remo kod ng’ado limfa.
Kaachiel gi kit tep mopogore opogore, bende nitie kit tep mopogore opogore, duong’gi, rangi mopogore opogore, kod teko mar ng’ado gik moko ma nyaka ipar. Tepe moko olosi ne tuke kata gik moko makende, to moko olosi ne ji duto -. Kuom ranyisi, tepi ma itiyogo e ng’wech nyalo dwarore ni obed gi muya maber kendo ma nyalo ng’injo moloyo ma itiyogo e ting’o gigo mapek, ma nyalo dwaro ni ng’ato ochung’ne ahinya.
Gik ma onego ipar sama idhi nyiewo tep mar ng’ut ng’ato
Ka idwaro ng’ado ng’ut ng’ato maber, owinjore ipar gik mang’eny. Gima mokwongo kendo ma duong’ en gino momiyo ondik tepi. Be itiyo kode e geng’o hinyruok, duoko piny lit, kata dwoko ng’ato maber? Ka in ja ng’wech, ibiro dwaro tepi ma nyalo geng’o pek mag tuke ma itimo. Kuom ranyisi, ka itugo basketbol, ibiro dwaro tep ma nyalo rito ng’ato ka ng’ato ng’ado ng’wech mapiyo kendo ng’ado ng’wech.
Gimachielo ma dwarore ahinya en kaka ng’ato nyalo rwako lewni. Tep mar ng’ut onego odonjre maber to ok onego odonjre ahinya. Ka ng’ato oting’o tepno maber, mano miyo ng’ato bedo gi geno ma dwarore ma ok ogeng’ remo kata miyo ng’ato bedo gi paro ma ok kare. Bende en gima duong’ mondo ipar kaka dende nyalo winjo maber. Jomoko nigi dende ma ng’ich kendo ginyalo bedo gi ng’ich kata bedo gi alerji kuom kit tep moko. E gik ma kamago, tepe ma ok nyal kelo tuoche e yo maber moloyo.
Bende, kaka tepno nyalo bedo mabor en gima duong’ ahinya. Idwaro tepi ma biro bedo e kabedone e kinde ma itimoe gik moko, bed ni en ng’wech machuok kata ng’wech mabor -. Tep ma nigi gik ma ng’ato nyalo ng’adogo gik moko matek, nyalo bedo mayot mondo odong’ ka gin e kargi, kata kamano, bende nyalo bedo matek mondo ogolgi ma ok giketh del.
Gima wanyalo timo kaka Jachiw Tep mar Ng’ut
E kambi marwa, wang’eyo pek ma yudore kuom yudo tep ma owinjore mar ng’ut ng’ato. <2Zepa> Mano e momiyo wachiwo gik mathoth ma nigi rang’iny mamalo - mag ng’ado ng’ut mondo wachop dwaro mopogore opogore mag jonyiewwa. Gik ma watiyogo oriwo tep ma nyalo ng’injo, ma ok ng’injo -, kod ma nyalo ng’injo, ma moro ka moro olosi gi gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi geno kendo omiye mor maber.
Wayudo gik ma watiyogo kuom jogo ma wageno kendo watiyo gi yore ma ng’eny mag loso gik moko mondo wane ni gik ma watiyogo gin mabeyo moloyo. Tepe magwa itemo mondo gine ni nyalo bedo mabor, nyalo ng’injo, kendo bedo gi teko mar ng’injo mondo gichop dwaro mag gik mopogore opogore. Kata bed ni in jatugo ma nigi lony kata ng’at ma osechango bang’ yudo hinyruok e ng’ute, wan gi tepi ma owinjore kodi.
Bende, wachiwo weche matut matuomo gik ma watiyogo kod yore ma konyo jonyiewwa mondo okaw okang’ mowinjore. Websait marwa chiwo weche matut kuom gimoro ka gimoro, moriwo nyaka gik ma en-go, ber ma en-go, kod kaka inyalo tiyogo. Bende, wan gi grup ma konyo jonyiewo ma nyalo dwoko penjo moro amora kendo chiwo paro ma owinjore gi ng’ato ka ng’ato.
Kaka Wabedo Mopogore e Chiro
Gima miyo wabedo mopogore gi jomamoko ma chiwo tepi mag ng’utwa en ng’iyo marwa mar rito gik mabeyo kendo miyo jonyiewwa bedo gi mor. Wadhi nyime keto pesa e timo nonro kod loso gik moko mondo wabed gi gik mabeyo kendo wabed e nyim jomamoko. Tepe magwa ok olosi mana mondo obed matiyo maber kende, to bende obed mayom kendo mayot tiyogo.
Bende, wachiwo nengo ma ng’ato nyalo ng’iewogo gikmoko ma ok wabed gi paro ma ok kare kuom ber mar gikmoko. Wayie ni ng’ato ka ng’ato onego obed gi thuolo mar yudo tep mar ng’ut ma nigi rang’iny mamalo, ka ok ong’iyo gi pesa ma en-go. Ka waketo pesa ma watiyogo piny kokalo kuom yore mabeyo mag loso gikmoko kod riwruok ma nigi chenro, wanyalo tero pesa ma waserito ne jonyiewwa.
Bende, wachiwo kony maber ahinya ne jonyiewwa. Wawinjo ni ng’iewo tepi mar ng’ut ng’ato nyalo bedo gima kelo ywak, kendo wan kae mondo watim mondo obed mayot kaka nyalore ne jonyiewwa. Kata ka idwaro kony mar yiero tepi ma owinjore kata ka in gi penjo e wi kaka inyalo tiyo kodgi, jotich magwa ni ewi kokgi mar konyi.
Ber mar Yiero Jalno Mowinjore
Yiero ng’at ma nyalo kelo tepi maber mar ng’ut ng’ato en gima duong’ mana kaka yiero tepi maber. Jauso manyalo yie biro chiwo mwandu ma nigi rang’iny mamalo -, tiyo maber ne jonyiewo, kod nengo ma ng’ato nyalo ng’iewo. Bende, gibiro bedo gi nying’ maber e chiro kendo gibiro bedo gi gombo mar chopo dwaro mag jonyiewgi.
Ka iyierowa kaka jogo ma chiwo tape mag ng’ut, inyalo bedo gi adier ni iyudo gimoro ma ochung’ne higni mang’eny mag ng’eyo kod lony. Wachung’ gi gik ma waloso kendo wachiwore mar neno ni iyudo mor.
Kar tieko
E giko, yudo tepi maber mar ng’ut ng’ato mondo onyiew nyalo bedo tich matek nikech gik mathoth ma ng’ato nyalo yudo kod gik mathoth ma onego opar. Kata kamano, ka in gi weche ma kare kendo ka in gi ng’at ma inyalo geno, tichno nyalo bedo mayot ahinya. E kambi marwa, wan kae mondo watim mondo manyo tepi maber moloyo mar ng’ut ng’ato obed maber.
Kapo ni idwaro ng’eyo mathoth e wi gik ma watiyogo e ng’ado ng’ut kata ka in gi penjo moro amora, kik ipar ni inyalo tudruok kodwa. Wagombo wuoyo kuom dwaro mari kendo konyi mondo iyud tepi ma owinjore gi chal mari. Kata bed ni in ja ng’wech ma dwaro yore mag geng’o hinyruok kata ng’at ma chango bang’ yudo hinyruok e ng’ute, wan gi yo ma inyalo yudogo duoko. Chak wuodhi mar yudo geno maber mar ng’ut ng’ato sani ka4-temokendo ng’iyo rang’iny mar tepe mag ng’utwa.
Oboke
- "Sayans mar Tep mar Ng'ut: Kaka Otiyo kendo Gimomiyo En Gima Owinjore" - Gaset mar Thieth mar Tuke
- "Yiero gik ma konyo ng’ut ng’ato maber: Yo ma konyo jotugo" - Magasin mar loso ringruok
- "Tep mar ng'ut mar geng'o hinyruok kod loso" - Nonro mar Thieth mar ringruok
